Kıdem Tazminatında Prim Ödemeleri Dikkate Alınmalı
Uyuşmazlıkta işçi, temel ücretinin yanı sıra satışlara bağlı olarak prim ödemesi aldığını, ayrıca yemek, yol ve özel sağlık sigortası gibi yardımlardan yararlandığını ileri sürmüştür.
İşçinin iş sözleşmesini, ödenmeyen işçilik alacakları ve satış hedefleri nedeniyle prim almasının engellendiği iddiaları da dahil olmak üzere çeşitli nedenlerle haklı nedenle feshettiği belirtilmiştir.
İlk derece mahkemesi, işçinin bazı fazla çalışma alacaklarının bulunduğuna ve ödenmeyen işçilik alacağı nedeniyle gerçekleştirilen feshin haklı nedene dayandığına karar vermiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi ise dosyada bulunan ve süreklilik arz etmediği değerlendirilen “ÇPS Bonus” ödemelerinin kıdem tazminatı hesabında dikkate alınamayacağı sonucuna varmıştır.
Dosyanın Yargıtay incelemesinde ise özellikle kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücretin nasıl belirlenmesi gerektiği üzerinde durulmuştur.
Giydirilmiş Ücret Nedir?
Yargıtay kararında, kıdem tazminatına esas ücretin yalnızca işçinin çıplak ücretinden ibaret olmadığı vurgulanmıştır.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 32. maddesi kapsamında, asıl ücrete ek olarak işçiye sağlanan para veya para ile ölçülebilen menfaatlerin de değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Bu kapsamda;
- İkramiye,
- Devamlılık arz eden prim,
- Yakacak yardımı,
- Giyecek yardımı,
- Kira yardımı,
- Aydınlatma yardımı,
- Servis yardımı,
- Yemek yardımı,
- Özel sağlık sigortası,
- Hayat sigortası primleri
gibi ödemelerin, şartları oluştuğunda kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücretin belirlenmesinde dikkate alınması gerektiği ifade edilmiştir.
Değişken Primler de Kıdem Tazminatına Dahil Edilebilir
Kararın dikkat çekici noktalarından biri, satış rakamlarına veya başka verilere göre hesaplanan ve miktarı değişkenlik gösteren primler hakkındadır.
Yargıtay, primin her ay aynı miktarda ödenmemesinin tek başına kıdem tazminatına esas ücret hesabı dışında bırakılması için yeterli olmadığına işaret etmiştir.
Kararda, satış rakamları veya başka verilere göre hesaplanan primlerin değişkenlik gösterebilmesine rağmen, bunların genişletilmiş ücret kavramı kapsamında kıdem tazminatı hesabında değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Primlerin Hesaplanmasında Son Bir Yıllık Ödemeler Esas Alınmalı
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, ücret dışındaki para veya para ile ölçülebilen menfaatlerin kıdem tazminatına yansıtılmasında son bir yıl içinde yapılan ödemelerin dikkate alınması gerektiğini belirtmiştir.
Daire uygulamasına göre, son bir yıl içerisinde yapılan ödemelerin toplamı üzerinden günlük tutar belirlenerek kıdem tazminatına esas ücrete yansıtma yapılmaktadır.
Somut olayda ise dosyadaki bordro kayıtları, tanık anlatımları, tarafların iddia ve savunmaları birlikte değerlendirilmiş ve işçinin belirli satış hedeflerini gerçekleştirdiği dönemlerde prim aldığı sonucuna ulaşılmıştır.
Yargıtay, mevcut bordrolar esas alınarak son yıldaki primlerin aylık ortalamasının bulunması ve bu tutarın giydirilmiş ücrete eklenmesi gerektiğine karar vermiştir.
Yargıtay: Primin Hesaba Katılmaması Hatalı
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, somut olayda işçinin belirli dönemlerde prim aldığı tespit edildiği hâlde, bu primlerin giydirilmiş ücret hesabında dikkate alınmamasını hatalı bulmuştur.
Kararda ayrıca, ilk derece mahkemesi kararının yalnızca davalı tarafından istinaf edilmiş olması nedeniyle davalı lehine oluşan usuli kazanılmış hakların da gözetilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Buna rağmen, mevcut bordrolar esas alınarak son yılda ödenen primlerin aylık ortalamasının hesaplanması ve kıdem tazminatına esas ücrete eklenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu nedenle Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozulmuştur.
İşverenler Açısından Kararın Önemi
Karar, özellikle prim sistemiyle çalışan işçilerin kıdem tazminatı hesaplamaları bakımından önem taşımaktadır.
Satış hedeflerine, performansa veya belirli kriterlere bağlı olarak prim ödenmesi, prim miktarının her ay değişmesi nedeniyle bu ödemelerin otomatik olarak kıdem tazminatı hesabı dışında bırakılmasını gerektirmemektedir.
Prim ödemelerinin niteliği ve işçiye sağlanan diğer parasal menfaatlerle birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu nedenle kıdem tazminatı hesaplanırken yalnızca işçinin bordrosundaki çıplak ücretin dikkate alınması her durumda yeterli olmayabilir.
İşçiler Açısından Kararın Önemi
Prim sistemiyle çalışan işçiler bakımından ise karar, kıdem tazminatının eksik hesaplanmasının önlenmesi açısından önemlidir.
Özellikle satış primi, performans primi veya benzeri ödemeler alan işçilerin kıdem tazminatı hesaplamasında, son bir yıllık prim ödemelerinin ve diğer para ile ölçülebilen menfaatlerin değerlendirilmesi gerekebilir.
Bu nedenle işçinin kıdem tazminatı hesabında bordroların, prim kayıtlarının ve işyerindeki ücret uygulamasının birlikte incelenmesi önem taşımaktadır.
Sonuç
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 14.04.2026 tarihli ve 2026/985 Esas, 2026/3157 Karar sayılı kararında, kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücretin belirlenmesinde prim ödemelerinin dikkate alınması gerektiğini ortaya koymuştur.
Somut olayda işçinin belirli satış hedeflerini gerçekleştirdiği dönemlerde prim aldığı; bu durumun tarafların beyanları, tanık anlatımları ve bordro kayıtlarıyla ortaya konulduğu kabul edilmiştir.
Yargıtay’a göre, mevcut bordrolar esas alınarak son yılda yapılan prim ödemelerinin aylık ortalaması hesaplanmalı ve bulunan tutar kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücrete eklenmelidir.
Dolayısıyla prim ödemesinin miktarının değişken olması, tek başına bu ödemenin kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmasına engel değildir.